سيد محمد كمره اى
852
روزنامه خاطرات سيد محمد كمره اى ( فارسى )
خدمات جنگل مذاكره وقوع تصادم بين جنگلىها و دولتىها هم بهميان آمد . خلخالى اظهار نمود كه دو هفته قبل قنسول انگليس به جنگل رفته ، آقا ميرزا كوچك خان را ديده بود ، اظهار داشته بود كه دولتىها تصميم نمودهاند كه با شما جنگ نمايند ، چه خواهيد كرد ؟ گفت ما كه تصميم براى جنگ با آنها نكرديم . ما غير از اينكه مردم اينجا را از صدمات تاختوتاز و هتك ناموس در اين چهارساله حفظ نموديم و با دولت متبوعه ضديت نداشته ، مركزيت را طرفدار بوديم و ابدا با بيگانهها سروكار پيدا نكرديم و سالى دويست و پنجاه ، شصت هزار تومان تمام ماليات رشت بود و چهل پنجاه هزار تومان او منتها به مركز مىرفت ؛ آن هم معلوم نبود . منتها خسارتى كه فرض بشود ما به مركز وارد آورديم همان سالى چهل پنجاه هزار تومان باشد كه نگذاشتيم برود . و اگر دولت مىخواست ماليات رشت را از قرار عشارى تا ده سال ديگر به چهار پنج كرور برساند نمىتوانست . ما يك همچه خدماتى نمودهايم . حال دولت كه اين همه خدمات ما را از نقطه نظر خيانت نگريسته و بخواهد ما را مغلوب و معدوم و بعد از مغلوبيت گرفتاران را اعدام نمايد چاره تا آنكه جان داريم نيست مگر دفاع . بعد قنسول انگليس گفته بود كه شما با ما هم جنگ داريد ؟ ميرزا گفته بود كه ما ابدا با هيچ يك از دول مجاور عداوت و ضديت و جنگى نداريم ، فقط حفظ خودمان را از تعديات و چپاول مىخواهيم بنماييم . و الا به عنوان ضديت و جنگ با شماها و با هيچكس اين تجمع را تهيه نكردهايم . قنسول گفته بود پس اين مطلب را كه با ما طرف نيستيد و جنگ نداريد بنويسيد و بدهيد . ميرزا گفته بود كه ما عملا در اين چهارساله ثابت كرديم كه جنگ با شما نداريم و قول اطمينان هم مىدهم كه بعدها همين قسم باشد . بعد قنسول از جنگل مراجعت مىكند . بعد خلخالى مىگفت بيان نامه چاپى از جنگل خطاب به قزاقها كه رفته بودند با آنها بجنگند به طهران رسيده ، باوجود اينكه در اين چندماهه بالنسبه به كابينه به سكوت و مسامحه گذرانده بودند . در اين بيان نامه از كابينه بد نوشته بودند و قوه آنها هم به اين قسمها كه مىگويند متلاشى و اختلافدار شده نيست .